เลือกและเก็บผลไม้ คู่มือครบทุกประเภทที่ต้องรู้

ทำไมการเลือกและเก็บผลไม้ถึงสำคัญต่อสุขภาพและรสชาติ

ผลไม้เป็นแหล่งวิตามิน แร่ธาตุ และไฟเบอร์ชั้นดีที่ร่างกายต้องการในทุกๆ วัน แต่หลายคนซื้อผลไม้กลับมาแล้วพบว่าเปรี้ยว แข็ง หรือช้ำเร็วเกินคาด นั่นเพราะการเลือกและเก็บรักษาที่ไม่ถูกต้องตั้งแต่ตอนซื้อ ทำให้เสียทั้งเงินและคุณค่าทางโภชนาการไปอย่างน่าเสียดาย คู่มือฉบับนี้รวบรวมหลักการสากลที่ใช้ได้กับผลไม้ทุกประเภท บวกกับเคล็ดลับเฉพาะของผลไม้ยอดนิยมในตลาดไทย เพื่อให้คุณซื้อทีเดียวได้ของดี เก็บได้นาน และทานได้คุ้มค่าที่สุด

ไม่ว่าจะเป็นแม่บ้านที่ต้องจ่ายตลาดทุกสัปดาห์ คนรักสุขภาพที่ทานผลไม้เป็นมื้อ หรือคนทำงานที่อยากเตรียมของว่างไว้กินที่ออฟฟิศ ทักษะการเลือกและเก็บผลไม้ที่ดีจะช่วยให้คุณได้รสชาติเต็มที่ในทุกคำ ไม่ต้องทิ้งผลไม้เพราะลืมไว้นานเกินไป และยังช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าได้อย่างน่าทึ่ง

รู้จักประเภทของผลไม้และฤดูกาลในไทย

เมืองไทยโชคดีที่มีผลไม้นานาชนิดให้เลือกตลอดทั้งปี การเข้าใจประเภทและฤดูกาลจะช่วยให้เลือกซื้อในช่วงที่ผลไม้อร่อยที่สุดและราคาถูกที่สุด ผลไม้ตามฤดูกาลมักผ่านการขนส่งสั้นกว่า สุกตามธรรมชาติ และเต็มไปด้วยสารอาหารมากกว่าผลไม้นอกฤดูที่ต้องเร่งสุกด้วยสารเคมี

ผลไม้สามารถแบ่งได้คร่าวๆ เป็นสองกลุ่มใหญ่ คือกลุ่มที่บ่มต่อได้หลังเก็บเกี่ยว (climacteric) เช่น กล้วย มะม่วง อะโวคาโด ทุเรียน มะละกอ และกลุ่มที่ไม่บ่มต่อหลังเก็บเกี่ยว (non-climacteric) เช่น องุ่น ส้ม สับปะรด แตงโม สตรอว์เบอร์รี ลำไย เงาะ การรู้ว่าผลไม้ที่เราซื้ออยู่ในกลุ่มไหนช่วยตัดสินใจว่าควรซื้อสุกพอดีหรือซื้อดิบแล้วบ่มเองที่บ้าน

• หน้าร้อน (มีนาคม-พฤษภาคม) ทุเรียน มังคุด มะม่วง ขนุน ลิ้นจี่ แตงโม
• หน้าฝน (มิถุนายน-กันยายน) เงาะ ลำไย ลองกอง สละ ระกำ
• หน้าหนาว (พฤศจิกายน-กุมภาพันธ์) ส้ม สตรอว์เบอร์รี องุ่น พุทรา ละมุด
• มีตลอดปี กล้วย มะละกอ สับปะรด ฝรั่ง ชมพู่

หลักการเลือกและเก็บผลไม้แบบเซียน เริ่มจากตา จมูก และมือ

ก่อนเจาะลึกแต่ละชนิด มาเรียนรู้หลักสากลที่ใช้กับผลไม้ได้แทบทุกประเภทกันก่อน ผู้เชี่ยวชาญและแม่ค้าตลาดสดมักเลือกผลไม้ด้วยประสาทสัมผัสสามอย่าง คือ ตา จมูก และมือ ซึ่งเป็นเครื่องมือที่แม่นยำที่สุดเท่าที่มนุษย์มี

ใช้สายตา ดูเปลือกว่าสีสม่ำเสมอ ไม่มีจุดดำ ไม่มีรอยช้ำหรือรอยกดลึก ขั้วยังเขียวสดไม่เหี่ยว ลักษณะผลได้รูปทรง ไม่บิดเบี้ยวผิดปกติ ผลไม้คุณภาพดีจะดูสดใสมีชีวิตชีวา ไม่ใช่ดูซีดเซียวเหมือนวางขายมาหลายวัน

ใช้จมูกดมที่ขั้วหรือก้นผล กลิ่นหอมอ่อนๆ บ่งบอกความสุกพอดี ถ้ากลิ่นแรงเกินไปหรือเริ่มมีกลิ่นเปรี้ยวหมัก แสดงว่าสุกเกินหรือเริ่มเสียแล้ว ในทางตรงข้าม ถ้าไม่มีกลิ่นเลยแสดงว่ายังดิบเกินไป ต้องบ่มต่ออีกหลายวัน

ใช้มือสัมผัส น้ำหนักผลควรหนักแน่นเทียบกับขนาด ผลไม้ที่เบาเกินมักแห้งไม่ฉ่ำ กดเปลือกเบาๆ ต้องได้สัมผัสที่แน่นแต่ไม่แข็งกระด้าง ผลไม้สุกพอดีจะนุ่มเล็กน้อยเมื่อกดที่ขั้ว ห้ามใช้แรงกดหนักเพราะจะทำให้ผลช้ำและเสียก่อนเวลาอันควร

นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงผลไม้ที่มีน้ำซึมออกจากเปลือก มีกลิ่นแอลกอฮอล์ มีรอยเจาะของแมลง หรือมีคราบราขาวที่ขั้ว เพราะนั่นคือสัญญาณว่าเริ่มเน่าเสียจากภายในแล้ว แม้ภายนอกจะดูยังโอเคก็ตาม

เคล็ดลับเลือกผลไม้ยอดนิยม 10 ชนิด

แต่ละชนิดของผลไม้มีเอกลักษณ์ในการเลือกต่างกัน ต่อไปนี้คือเทคนิคจากแม่ค้าผลไม้ตัวจริงที่ใช้ได้ผลทุกครั้ง รวมรวมจากผลไม้ที่คนไทยซื้อบ่อยที่สุด

• กล้วยหอม เลือกที่เปลือกเหลืองสม่ำเสมอ มีจุดน้ำตาลเล็กน้อยจะหวานสุด ขั้วไม่เขียวจัดและไม่ดำเกินไป
• มะม่วง ดมที่ขั้ว ต้องหอมแรงและออกสีเหลืองเล็กน้อย กดเบาๆ ที่ไหล่ผล จะนุ่มสม่ำเสมอทั้งลูก
• ทุเรียน ฟังเสียงเคาะ เสียงทึบหนักแน่นคือเนื้อแน่น เสียงโปร่งคืออาจมีเนื้อแฟบ ดมก้นต้องหอมเข้ม
• มังคุด เปลือกสีม่วงเข้ม กดเบาๆ ต้องนุ่มยืดหยุ่น ขั้วเขียวสด ก้นมีกลีบ 6-7 กลีบบอกจำนวนพูข้างใน
• สับปะรด ดึงใบกลางลำต้น ถ้าหลุดง่ายแสดงว่าสุกพอดี เปลือกออกสีเหลืองทอง กลิ่นหอมหวาน
• แตงโม เคาะแล้วเสียงทึบกังวาน ผลหนัก ขั้วงอเล็กน้อย มีจุดเหลืองที่ก้นบ่งบอกว่าสุกในไร่
• ส้ม เลือกผลหนัก เปลือกบางและเรียบ สีสม่ำเสมอ ขั้วยังเขียว ไม่มีรอยช้ำ
• สตรอว์เบอร์รี สีแดงสดทั้งลูก ไม่มีจุดขาวที่ก้น ขั้วเขียวสด ไม่มีน้ำซึมในกล่อง
• องุ่น ผลแน่นติดก้าน เปลือกมีนวลสีขาวคลุม กดเบาๆ ไม่หลุดออกจากก้านง่าย
• อะโวคาโด กดเบาๆ ที่ขั้ว ถ้านุ่มเล็กน้อยคือพร้อมทาน ถ้ายังแข็งบ่มที่อุณหภูมิห้อง 2-3 วัน

วิธีเก็บรักษาผลไม้แต่ละชนิดให้หวานสด

หลังจากเลือกผลไม้คุณภาพดีได้แล้ว การเก็บรักษาที่ถูกต้องคือกุญแจสำคัญที่ทำให้ทานได้นานโดยไม่เสียคุณค่า กฎทั่วไปคือไม่ล้างก่อนเก็บเพราะความชื้นทำให้ขึ้นรา ให้ล้างก่อนทานเท่านั้น

ผลไม้ที่ต้องเก็บอุณหภูมิห้อง ได้แก่ กล้วย มะม่วงดิบ อะโวคาโดดิบ มะละกอดิบ ทุเรียนยังไม่ผ่า ขนุนยังไม่แกะ สับปะรดทั้งลูก แตงโมทั้งลูก ถ้าเก็บในตู้เย็นเร็วเกินไปจะหยุดการสุกและรสชาติจะไม่พัฒนา

ผลไม้ที่ควรเก็บในตู้เย็นช่องผัก-ผลไม้ ได้แก่ องุ่น สตรอว์เบอร์รี เชอร์รี บลูเบอร์รี ส้ม ลำไย เงาะ มังคุด แอปเปิล แพร์ ความเย็นจะรักษาความสดและชะลอการเสื่อมสภาพ อุณหภูมิที่เหมาะคือ 4-7 องศาเซลเซียส

ผลไม้ที่ผ่าแล้ว ทุกชนิดควรเก็บในกล่องปิดหรือห่อพลาสติกแล้วแช่ตู้เย็น ทานภายใน 2-3 วัน ผลไม้บางชนิดเช่นแอปเปิล อะโวคาโด กล้วย ที่หั่นแล้วจะเกิดสีน้ำตาล แก้ได้โดยบีบมะนาวเล็กน้อยลงบนเนื้อผลไม้เพื่อชะลอการเกิดออกซิเดชัน

ทริคยืดอายุผลไม้สด ห่อก้านกล้วยด้วยพลาสติกแร็ปจะช่วยชะลอการสุกได้หลายวัน วางผลไม้ใส่กล่องที่มีกระดาษซับน้ำรองก้นช่วยลดความชื้น และตรวจเช็คทุก 2-3 วันเพื่อหยิบผลที่สุกออกก่อนเพื่อนๆ ในตะกร้าเดียวกัน

ผลไม้ชนิดไหนห้ามเก็บรวมกัน เพราะแก๊สเอทิลีน

ความลับที่หลายคนไม่รู้คือผลไม้บางชนิดปล่อยแก๊สเอทิลีน (ethylene) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเร่งการสุก ถ้าวางใกล้ผลไม้ชนิดที่ไวต่อแก๊สนี้ จะทำให้สุกเร็วและเสียเร็วโดยไม่รู้ตัว นี่คือสาเหตุที่บางครั้งเราเก็บผลไม้แค่ 2 วันก็เริ่มเน่าทั้งที่ยังอยู่ในตู้เย็น

ผลไม้ที่ปล่อยเอทิลีนสูง ได้แก่ กล้วยสุก แอปเปิล อะโวคาโดสุก มะม่วงสุก ทุเรียนสุก มะละกอสุก ลูกพีช พลัม แอปริคอท ผลไม้กลุ่มนี้ควรเก็บแยกจากผลไม้อื่นโดยเฉพาะถ้าเริ่มสุกแล้ว

ผลไม้และผักที่ไวต่อเอทิลีน ได้แก่ องุ่น สตรอว์เบอร์รี บลูเบอร์รี แตงโม แตงไทย ผักใบเขียว แครอท บรอกโคลี ถ้าวางใกล้ผลไม้ที่ปล่อยเอทิลีนสูง อายุการเก็บจะสั้นลงครึ่งหนึ่งทันที

ดังนั้นไม่ควรเก็บกล้วยสุกในตะกร้าเดียวกับองุ่น หรือเก็บแอปเปิลในลิ้นชักเดียวกับผักใบเขียว ในทางกลับกัน ถ้าต้องการเร่งให้ผลไม้สุก สามารถใส่ในถุงกระดาษพร้อมกล้วยหรือแอปเปิล 1-2 ลูก ปิดถุงทิ้งไว้ 1-2 วัน ผลไม้ที่ดิบจะสุกพร้อมทานเร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เป็นเคล็ดลับที่พ่อค้าแม่ค้ามักใช้กัน

สัญญาณเตือนว่าผลไม้เสีย ห้ามทาน

แม้จะเก็บอย่างดีแค่ไหน ผลไม้ก็มีวันเสื่อมสภาพ การสังเกตสัญญาณเสียได้แต่เนิ่นๆ จะช่วยไม่ให้กินของเสียและไม่ให้ลามไปเสียทั้งกล่อง สัญญาณต่อไปนี้เป็นข้อบ่งชี้ที่ชัดเจนว่าผลไม้ลูกนั้นไม่ควรทานต่อ

• มีรา (mold) ขึ้นเป็นจุดสีขาว เขียว ดำ หรือชมพู ไม่ว่าจะที่ขั้วหรือเปลือก ห้ามตัดเฉพาะส่วนที่เห็นแล้วทานต่อ เพราะเส้นใยราซึมอยู่ภายในแล้ว
• กลิ่นแอลกอฮอล์หรือกลิ่นเปรี้ยวหมัก แสดงว่าน้ำตาลเริ่มหมักเป็นแอลกอฮอล์จากเชื้อยีสต์
• เนื้อยุ่ยเป็นแอ่ง น้ำซึมออกมา เปลือกย่นเหี่ยวผิดปกติ
• เปลี่ยนสีผิดธรรมชาติ เช่น มีสีเทาหรือเขียวคล้ำในเนื้อสีขาว
• รสเปรี้ยวจัดผิดปกติทั้งที่ไม่ใช่ผลไม้รสเปรี้ยว หรือมีรสฝาดแปลกๆ

ผลไม้ที่เริ่มสุกงอมแต่ยังไม่เสียสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อได้ เช่น ปั่นเป็นสมูทตี้ ทำแยม อบเค้ก หรือแช่แข็งไว้ใช้ภายหลัง อย่าทิ้งทันทีถ้ายังไม่เห็นรา เพราะยังนำไปต่อยอดในเมนูอื่นได้อีกมาก ทั้งยังช่วยลดขยะอาหารในครัวเรือนอีกด้วย

สรุป เช็คลิสต์เลือกและเก็บผลไม้ฉบับมือใหม่

ก่อนหยิบผลไม้ใส่ตะกร้า ลองตรวจสอบตามรายการนี้ทีละข้อ จะช่วยให้ได้ของดีกลับบ้านทุกครั้ง และเก็บได้นานคุ้มค่าทุกบาท

1. เลือกตามฤดูกาล ผลไม้ที่อยู่ในฤดูจะอร่อยและถูกกว่าหลายเท่า
2. ใช้ตา จมูก มือ สำรวจสี กลิ่น และน้ำหนักก่อนตัดสินใจ
3. ระวังรอยช้ำ จุดดำ คราบรา และรอยเจาะของแมลง
4. ดูขั้วและก้นผล สดเขียวคือใหม่ เหี่ยวดำคือเก่า
5. ผลไม้ climacteric ซื้อดิบบ่มเองได้ ไม่ต้องเร่งรีบให้สุกในร้าน
6. กลับบ้านอย่าล้างก่อนเก็บ ให้ล้างก่อนทาน
7. แยกผลไม้เอทิลีนสูง (กล้วย แอปเปิล) ออกจากผลไม้ไว เช่น องุ่น สตรอว์เบอร์รี
8. ผลไม้ที่ผ่าแล้วเก็บในกล่องปิด ทานภายใน 2-3 วัน
9. ผลไม้สุกงอมยังใช้ปั่น ทำแยม อบเค้ก หรือแช่แข็งได้
10. ตรวจตู้เย็นและผลไม้ทุก 2-3 วัน หยิบผลที่สุกออกก่อน

ลองนำเทคนิคทั้งหมดนี้ไปใช้ตั้งแต่ครั้งหน้าที่จ่ายตลาด แล้วคุณจะรู้สึกว่าผลไม้สดอร่อยกว่าเดิม ยืดอายุได้นานขึ้น ไม่ต้องทิ้งเพราะลืมไว้นานเกินไปอีก หากต้องการสำรวจสูตรอาหารและไอเดียการนำผลไม้ไปใช้ในเมนูต่างๆ สามารถดูเพิ่มเติมได้ที่ หมวดผลไม้บน lul.la ที่รวบรวมไอเดียและรีวิวจากชาวกินทุกระดับ

This content was created with the help of an automated system.